İnmemiş testis nedir?
Testisler anne karnında karın içinde gelişir ve gebeliğin son aylarında kasık kanalından geçerek torbaya (skrotum) iner. Bu iniş tamamlanmazsa testis karın içinde ya da kasık kanalında kalır. Buna inmemiş testis (kriptorşidizm) denir.
Erken doğan bebeklerde daha sık görülür. Tek taraflı olabileceği gibi, iki taraflı da olabilir.
Zamanlama neden önemli?
- 0–6 ay
- Testisin kendiliğinden inme ihtimali vardır; bu dönemde izlem yapılır.
- 6 ay sonrası
- Kendiliğinden inme ihtimali belirgin şekilde azalır.
- Genel yaklaşım
- Güncel öneriler ameliyatın 1 yaşından önce, çoğunlukla 6–18 ay arasında tamamlanmasıdır.
Neden önemli?
Testisin normal işlev görmesi için vücut sıcaklığından biraz daha serin bir ortama, yani torbaya ihtiyacı vardır. Karın içinde ya da kasıkta kalan testis zamanla etkilenir. Zamanında tedavi edilmeyen inmemiş testiste:
- İleride doğurganlık etkilenebilir — özellikle iki taraflı olgularda.
- Testis tümörü riski normale göre daha yüksektir; testis torbadayken takip de kolaylaşır.
- Torsiyon ve travma riski artar.
- Sıklıkla kasık fıtığı eşlik eder.
Nasıl fark edilir?
- Torbanın bir tarafı boş görünür ya da her ikisi de boştur
- Torbanın bir yarısı diğerine göre küçük kalır
- Elle muayenede testis torbada bulunamaz
Retraktil (utangaç) testis ile karıştırılmamalıdır: bu durumda testis kas refleksiyle yukarı çekilir ama elle torbaya indirilebilir ve orada kalır. Retraktil testis hastalık değildir, ancak izlem gerektirir.
Tanı
Tanı muayene ile konur; deneyimli bir hekimin muayenesi çoğu zaman yeterlidir. Testis elle bulunamıyorsa görüntüleme ya da tanısal laparoskopi gerekebilir. İki taraflı ve elle bulunamayan olgularda ek hormonal değerlendirme yapılır.
Tedavi
Tedavi cerrahidir: orşiopeksi adı verilen ameliyatla testis torbaya indirilip sabitlenir. Ameliyat genellikle günübirlik yapılır. Hormonal tedavinin yeri sınırlıdır ve rutin olarak önerilmez.
Sünnetle ilişkisi
İnmemiş testis tek başına sünnete engel değildir. Ancak ayrı bir tedavi planı gerektirir; bazı olgularda iki işlemin birlikte planlanması daha uygun olur. Sünnet muayenesi, inmemiş testisin ilk kez fark edildiği anlardan biridir.