Fimozis nedir?
Penis ucunu (glans) örten deriye sünnet derisi ya da tıptaki adıyla prepusyum denir. Bu derinin geriye doğru sıyrılamaması durumuna fimozis adı verilir.
Burada en çok karıştırılan nokta şudur: her sıyrılmayan deri hastalık değildir. Yenidoğanların neredeyse tamamında sünnet derisi glansa yapışıktır ve geriye çekilmez. Bu, doğal bir koruma düzeneğidir ve fizyolojik fimozis olarak adlandırılır. Yaş ilerledikçe yapışıklık kendiliğinden çözülür.
Yaşa göre beklenen durum
- 0–1 yaş
- Bebeklerin büyük çoğunluğunda deri geri çekilmez. Bu normaldir.
- 1–3 yaş
- Yapışıklık kendiliğinden çözülmeye başlar.
- 3–7 yaş
- Çocukların çoğunda deri artık geriye sıyrılabilir.
- 7 yaş üstü
- Hâlâ sıyrılamıyorsa veya belirti veriyorsa değerlendirme gerekir.
Patolojik fimozis: ne zaman sorun?
Fizyolojik olmayan, yani gerçekten tedavi gerektiren fimozisin işaretleri şunlardır:
- İdrar yaparken derinin balon gibi şişmesi ve idrarın ince, dağınık bir akışla gelmesi
- İdrar yaparken ağrı, zorlanma, ıkınma
- Sünnet derisi ucunda beyazımsı, sertleşmiş halka (nedbe dokusu)
- Tekrarlayan iltihaplar — kızarıklık, şişlik, akıntı (balanit / balanopostit)
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- Daha önce sıyrılabilen derinin sonradan sıyrılamaz hale gelmesi
- Ergen ve erişkinlerde sertleşme sırasında ağrı
Nedenleri
- Doğal (fizyolojik) yapışıklık — en sık durum, hastalık değildir.
- Zorla geri çekme sonucu oluşan yırtık ve nedbe dokusu.
- Tekrarlayan iltihaplar — her iltihap deri ucunu biraz daha sertleştirir.
- Liken skleroz (BXO) — deri ucunda beyaz, sert, parlak bir doku ile seyreden ve kalıcı darlık yapan bir cilt hastalığı. Bu tabloda sünnet tedavinin kendisidir.
- Diyabet — erişkinlerde tekrarlayan iltihap ve darlığa zemin hazırlayabilir.
Tanı nasıl konur?
Tanı muayene ile konur; tahlil ya da görüntüleme genellikle gerekmez. Hekim derinin ne kadar sıyrıldığını, uçta nedbe dokusu olup olmadığını ve idrar yaparken balonlaşma olup olmadığını değerlendirir. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu varsa idrar tetkiki istenebilir.
Tedavi
1. İzlem
Belirti vermeyen fizyolojik fimoziste tedavi gerekmez. Yapılması gereken tek şey, deriyi zorlamadan, dıştan normal hijyen uygulamaktır.
2. Kortizonlu krem tedavisi
Belirti veren ama nedbe dokusu bulunmayan olgularda, hekimin reçete ettiği düşük etkili kortizonlu kremler günde 1–2 kez, birkaç hafta boyunca uygulanır. Bu tedavi birçok çocukta etkilidir ve cerrahiye gerek bırakmayabilir. Kremi kendi kararınızla başlatmayın — hangi kremin, ne kadar süre kullanılacağı önemlidir.
3. Sünnet
Krem tedavisine yanıt vermeyen, nedbe dokusu gelişmiş, tekrarlayan iltihap veya idrar yolu enfeksiyonu yapan fimoziste kesin çözüm sünnettir. Sünnetten sonra fimozis tekrarlamaz. Yöntem seçimi için Sünnet Yöntemleri sayfasına bakabilirsiniz.
- Çocuk hiç idrar yapamıyorsa
- Geriye sıyrılan deri öne dönmüyor, penis ucu şişip morarıyorsa (parafimozis)
- Ateşle birlikte belirgin kızarıklık ve akıntı varsa