Nedir?
İdrar yolu enfeksiyonu (İYE), bakterilerin idrar yoluna yerleşip çoğalmasıdır. Mesaneyle sınırlı kalabileceği gibi (sistit), böbreklere de ulaşabilir (piyelonefrit). Böbreği tutan enfeksiyonlar daha ciddidir ve gecikirse iz bırakabilir.
Belirtileri
Süt çocuklarında (0–2 yaş)
- Sebebi belli olmayan ateş — çoğu zaman tek bulgudur
- Huzursuzluk, sürekli ağlama
- Kötü kokulu idrar
- Kusma, ishal, emmede azalma
- Kilo alamama, sarılığın uzaması (yenidoğanlarda)
Büyük çocuklarda
- İdrar yaparken yanma ve ağrı
- Sık sık ve az az idrara çıkma, aniden sıkışma
- Karın alt kısmında veya belde ağrı
- Daha önce kuru kalabilen çocukta yeniden alt ıslatma (ayrıntı)
- Bulanık, kanlı ya da kötü kokulu idrar
Tanı
Tanı idrar tetkiki ve idrar kültürü ile konur. Örneğin doğru alınması çok önemlidir: bez içine bırakılan idrar güvenilir değildir. Bebeklerde steril torba, gerekirse sonda ile örnek alınır.
Ateşli İYE geçiren, tekrarlayan enfeksiyonu olan ya da ultrasonunda anormallik saptanan çocuklarda ek incelemeler istenebilir. Amaç, altta yatan bir boşaltım sistemi sorununu ya da idrar kaçağını (vezikoüreteral reflü) atlamamaktır.
Tedavi
- Antibiyotik — kültür sonucuna göre düzenlenir. Süre ve ilaç seçimi yaşa ve enfeksiyonun yerine göre değişir.
- Bol sıvı ve düzenli idrar yapma alışkanlığı.
- Kabızlığın tedavisi — kabızlık, tekrarlayan İYE'nin en sık gözden kaçan sebebidir.
- Tuvalet alışkanlıklarının düzenlenmesi — idrarı uzun süre tutmamak, tam boşaltmak.
Antibiyotiği hekimin belirlediği süre boyunca eksiksiz kullanın; belirtiler geçse bile yarıda bırakmayın.
Sünnetle ilişkisi
Çalışmalar, hayatın ilk yılında sünnetli bebeklerde idrar yolu enfeksiyonunun belirgin şekilde daha az görüldüğünü göstermektedir. Bu etki özellikle şu gruplarda önemlidir:
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu geçiren bebekler
- İdrar kaçağı (vezikoüreteral reflü) saptanan bebekler
- Boşaltım sisteminde bilinen bir anomalisi olanlar
Bu gruplarda sünnet, koruyucu bir seçenek olarak hekiminizle değerlendirilir. Sağlıklı çocuklarda ise sünnet tek başına İYE riskini sıfırlamaz — hijyen ve kabızlık kontrolü yine önemlidir.
Ne zaman acil?
- 3 aydan küçük bebekte ateş
- Yüksek ateşle birlikte halsizlik, sürekli kusma, sıvı alamama
- Belde şiddetli ağrı
- İdrar yapamama